دکتر مرتضی عبدالهی متخصص کودکان و نوزادان

ایران، مشهد ، کلینیک پزشکی دکتر مرتضی عبدالهی ، واحد 01

تلفن تماس05136230049

تغذیه کمکی کودک..قسمت اول.. سن شروع تغذیه کمکی

جهت مشاهده کلیپ صوتی و تصویری  …اینجا…کلیک کنید

اغلب والدین برای شروع غذای کمکی کودک لحظه شماری میکنند.ولی اصول شروع را نمیدانند.

مطالعات زیادی در این مورد انجام شده و در فرهتنگهای مختلف در سنین متفاوتی غذا شروع میشود.در بعضی مناطق دنیا غذا بعد یک سالگی شروع میشود و در بعضی جاها از یک ماهگی ..

آنچه در تمام منابع علمی مشترک است سنین ۴ تا ۶ ماهگی است.مطالعات زیادی نشان داده که کودکانی که قبل از ۴ ماهگی غذای کمکی برایشان شروع میشود ریسک آلرژی و حساسیت در آنها بسیار بالا است ..از طرفی سیستم ایمنی کودک در این سنین آماده شناسایی آنتی ژنهای مواد غذایی است و در مواردی که شروع غذای کمکی دیر تر از ۶ ماهگی است هم آلرژی ها شیوع پیدا میکنند.

حال سوالی که پیش می آید اینست که کجای این طیف ۴ تا ۶ ماهگی شروع شود؟..جواب اینست که شرایط کودک تعیین کننده است .

جهت شروع  باید کودک چه شرایطی داشته باشد:

بطور کلی کودک باید توانایی گردن گرفتنداشته باشد.تمایل کودک به خوردن و به سمت دهان بردن اشیاء هم بایستی وجود داشته باشد

برای انتخاب زمان مناسب شروع تغذیه بهتر است با پزشکتان مشورت کنید چون بسته به نمودار رشد شرایط کودکان متفاوت است.

خیلی از مراکز برای کودکی که وزن گیری خوب ندارد توصیه میکنند که غذای کمکی زودتر شروع شود.در حالی که کودکی که وزن گیری اش خوب نیست بایستی حتما یک بررسی آزمایشگاهی انجام شود چون ممکن‌است مشکل دیگری(مانند عفونتهای ادراری) داشته باشد.ضمن اینکه در این سنین تغذیه کمکی هیچ نقشی دروزن گیری کودک ندارد

زمان شروع تغذیه کمکی در بعضی فرهنگهابعد از یک سالگی است و بعضی جاها هم از دو ماهگی شروع میکنند..در کشور ما با توجهبه آموزشهای اخیر تاکید شدیدی روی راس ۶ ماهگی میشود که این تاکید خیلی مناسب نست.چون در بعضی کودکان میتوان زودتر شروع نمود.

بعنوان مثال کودکی که ریفلاکس گوارشیدارد را میتوان در ۴ ماهگی غذا شروع نمود یا کودکی که وزن گیری خو ب دارد را بهتر است زودتر شروع کنید

مجدد تاکید میشود در کودکی که مشکل وزنگیری دارد شروع زودرس تغذیه هیچ کمکی نمیکند و علل کمبود وزن کودک نیاز به بررسی دارد

برای روشن شدن موضوع کالری شیر مادر و تغذیه کمکی را مقایسه میکنیم.یک وعده شیر برای کودک ۶ ماهه حدود ۱۵۰ میلی لیتر حجم و ۱۰۰ کیلو کالری انرژی دارد و بعلت هضم آسان حدود دو تا سه ساعت بعد کودک مجدد گرسنه میشود.در حالیکه یک وعده غذای کمکی مانند فرنی که در این سن دو تا سه قاشق فقط کودک میخورد حد اکثر ۲۰ کالری دارد و تا ۳ ساعت کودک را سیر نگه میدارد.بنابراین در زمان شروع غذای کمکی .غذا کمک زیادی به وزن گیری نمیکند و شیر مادر همچنان محور اصلی رشد کودک است.پس شروع زود غذا برای وزن گیری یا اصرار و پافشاری برای دادن غذای بیشتر به کودک در این سنین هیچ اثری در وزن کودک ندارد و فقط سبب اختلالات رفتاری و لجبازی و بد غذایی کودک میشود

در سن ۶ ماهگی ۱۰۰ درصد انرژی کودک از راه شیر مادر تامین میشود.این مقدار در ۹ ماهگی ۸۰ درصد و در یک سالگی ۵۰ تا ۶۰ درصد میشود…این مقادیر نشانه اهمیت شیر مادر در شروع غذای کمکی است و هدف از شروع غذای کمکی آماده سازی کودک برای غذای سفره است نه وزن گیری

حلیم کودک

برای کودکتان حلیم درست کنید

حلیم مخصوص کودکان

برای کودکتان حلیم درست کنید

مواد لازم :

گوشت گوسفندی : ۲۰۰ گرم

شیر : نصف لیوان

چهار مغز : ۱ قاشق غذاخوری

کره :۵۰ گرم

جوپرک :۴/۱ بسته

نمک : به میزان لازم

طرز تهیه :

گوشت را ۱ ساعت آب پز می کنیم و بعد جو پرک را که در شیر خیس کردیم به گوشت اضافه می کنیم. سپس چهارمغز را میکس می کنیم و به مخلوط گوشت و جو اضافه می کنیم و کمی نمک هم می ریزیم. وقتی تمام مواد خیلی خوب پخت ، مواد را در غذاساز می ریزیم و میکس می کنیم تا یک دست شود. حلیم را در ظرف می ریزیم و روی آن کمی کره می ریزیم.

  • بعد از اینکه حلیم را میکس کردید روی  حرارت مستقیم قرار ندهید که ته نگیرد.
  • به جای گوشت گوسفند از مرغ هم می توانید استفاده کنید و در زمستان از گندم و در تابستان از جو استفاده کنید.
  • توضیحات مهم:شیر را فقط زمانی میتوانید استفاده کنید که قبلا شیر مصرف کرده و تحمل نموده ..قبل از یک سالگی با آب خیس شود بهتر است
  • نمک و شکر هم قبل از ۱۱ ماهگی به حلیم اضافه نشود

طرز تهیه حریره بادام و فندق

مواد لازم :

  • مغز بادام شیرین و خام: ۵ عدد
  • آب: دو سوم لیوان
  • آرد برنج قهوه‌ای: یک قاشق غذاخوری
  • عصاره کشمش: ۲ قاشق غذاخوری

طرز تهیه:

  1. مغز بادام را با آب داغ خیس کرده ، پوست بکنید و همراه آب ، در مخلوط کن مخلوط کنید.
  2. در مرحله بعدی آرد را به آن اضافه کرده و روی اجاق با حرارت ملایم قرار دهید و مرتب هم بزنید تا بجوشد.
  3. در این حال حریره را از روی اجاق برداشته و عصاره کشمش را به آن افزوده و صبر کنید تا خنک شود.
  4. به این صورت حریره بادام شما برای تغذیه کودکتان آماده است.

نکته: برای گرفتن عصاره کشمش یک استکان کشمش خشک شده را تمیز کرده و بشویید و با یک لیوان آب جوشیده ولرم مخلوط کرده و در مخلوط کن ، مخلوط کنید، تا بصورت شیره درآید و بعد صاف کرده و سپس مورد مصرف قرار دهید.


طرز تهیه حریره فندق

این حریره نیز مثل حریره بادام تهیه می‌شود؛ با این اختلاف که به جای بادام از ۵ عدد فندق خام درشت استفاده شود.

طرز تهیه پوره سیب زمینی

طرز تهیه غذای کودک : پوره سیب زمینی

غذای کودک،تهیه غذای کودک زیر یکسال

پوره سیب زمینی

مواد لازم:
ـ سیب زمینی
ـ شیر (۵ قاشق غذاخوری)
ـ کره (یک قاشق مرباخوری)

 طرز تهیه:
ابتدا سیب زمینی را شسته و با پوست، داخل آب جوش ریخته و می گذاریم که کاملاً پخته شود. سپس پوست آن را گرفته و رنده کنید. بعد سیب زمینی رنده شده را با کره مخلوط و کم کم به آن شیر اضافه کنید تا به نرمی و غلظت دلخواه برسد. سایر پوره ها مثل پوره هویج، کدو حلوایی، عدس، نخودفرنگی و لوبیا سبز نیز به همین شکل تهیه می شود.

طرز پخت فرنی و حریره بادام

سلام .حتما وقتی دارید این مقاله را می خونید نوزاد شما در سنین ۴ تا ۶ ماهگی استدر این زمان تغذیه کمکی نوزاد باید شروع بشه. از غذاهای کمکی نوزاد برای شروع میتونیم به حریره بادام یا فرنی اشاره کنیم.
طرز تهیه فرنی برای نوزاد
زمان پخت فرنی : حدودا ۱۵ دقیقه
مواد لازم:
– آرد برنج : ۲ قاشق سوپ خوری
– آب: یک لیوان
– بادام: ۶ عدد
روش تهیه :
ابتدا اب را در یک ظرف مناسب (ظرف مناسب چه ظرفی است.کلیک کنید) بجوشانید
باید پوست بادام را جداکنید برای این کار ابندا آب جوش روی آن بریزید و چند دقیقه صبر کنید و سپس آب سرد بریزید و پوست بادام جدا شود
– بادام را میتوانید چرخ کنید و با کمی آب مخلوط کنید تا بصورت شیره دربیاد
– ظرف را روی حرارت ملایم گذاشته و کم کم آرد برنج را به آ ب اضافه کنید
– برای نوزاد بهتر است که چاشنی و نمک استفاده نشود اما اضافه کردن یک تکه کوچک نبات به فرنی منعی ندارد
– سپس شیره بادام را اضافه کنید
– روی حرارت ملایم قرار دهید و مرتب بهم بزنید تا غلیظ شود.
– زمانی که فرنی به اندازه ماست قوام پیدا کرد زیر شعله رو خاموش کنید و صبر کنید تا کمی خنک شود.
توجه کنید: ریختن بادام در فرنی سلیقه ای است و میتونید فرنی را بدون بادام درست کنید.
نکاتی مهم در تهیه فرنی
– می توانید این فرنی را با پوره سیب و شیر خشک یا شیر مادرسرو کنید.
– می تونید آرد برنج را خانگی تهیه کنید و هر زمانی که خواستید از آن برای تهیه فرنی استفاده کنید.
– غلات و فرنی خانگی را می توان در ۴ تا ۶ ماهگیبه نوزاد معرفی کرد.
– هنگامی که نوزاد به۹ ماهگی برسد می توانید مقدار کمی شیر گاو را به غذای او اضافه کنید. … شیر گاو حاوی آهن و سایر مواد مغذی که نوزاد شما نیاز دارد نمی باشد. اگر نوزاد شما تشنه است، فقط به او آب، شیر مادر یا شیر خشک معمولی بدهید.
فرنی یک صبحانه بسیار مغذی است. مهم نیست چند سال داشته باشید. این صبحانه به راحتی تهیه می شود و طعم خوبی دارد.
شروع غذای کمکی نوزاد
شروع غذای کمکی با فزنی آرد برنج است که روز اول از یک قاشق مرباخوری یک بار در روز (مثلا” ظهر) شروع شده و کم کم به مقدار و دفعات آن متناسب با اشتهای کودک اضافه می شود تا نهایتا” در پایان یک هفته مقدار آن به حدود۷ قاشق مرباخوری برسد. بخاطر بسپارید همچنان شیر مادر غذای اصلی شیرخوار شما است.و به هیچ عنوان به کودک برای بیشتر خوردن اصرار نکنید
طرز تهیه آرد برنج خانگی
– برای تهیه آرد برنج از برنج نیم دونه یا دانه کامل ایرانی مرغوب استفاده کنید
– ابتدا برنج را بشورید و سپس چند ساعت بگذارید تا کاملا خیس بخورد،
– سپس دانه های برنج را روی دستمال بریزید تا کاملا خشک شود میتونید از نور آفتاب استفاده کنید اما خیلی زیر نور نباشه و مقداری رطوبت باقی بماند
– سپس دانه ها را آسیاب کنید تا زمانی که دانه درشت نباشد و کاملا ریز شده باشد
– دانه های آسیاب شده را چندین بار الک میکنید تا آرد برنج درست شود.

شیر خشکهای مختلف موجود در بازار

ذکر این نکته ضروریست که مصرف و شروع هر گونه شیر خشک بدون مشورت پزشک ممنوع است و در توضیحات ادامه که از سایت داروخانه دکتر علی زاده است اشاره ای به برند تجار یشیر خشک نکردیم چون به هیچ عنوان تبلیغ برای هیچ نوع شیر خشکی را در سایت مجاز نمیدانیم بیشتر بخوانید “شیر خشکهای مختلف موجود در بازار”

پخت سوپ برای کودک

توجه : یادتان باشد اول باید از سوپ های سبک استفاده کنید. همچنین از مقدار کم شروع کنید. مثلا روز اول دو قاشق چای خوری، روز دوم سه قاشق و … به او بدهید تا معده اش اذیت نشود. چون او تاکنون به سوپ خیلی عادت نداشته و بیشتر شیر یا فرنی خورده است.
طرز پخت سوپ برای نوزاد ۶ ماهه به ۵ روش
دستور پخت سوپ برای نوزاد ۶ ماهه شماره ۱
برای تهیه این سوپ شما به هویج ۱ عدد – سیب زمینی ۱ عدد- آب نیم لیتر – آرد برنج ۳ قاشق مربا خوری و روغن زیتون ۱ قاشق مربا خوری نیاز دارید.
ابتدا باید یک عدد هویج و یک عدد سیب زمینی را به صورت قطعات کوچکی خرد کرده و در قابلمه بریزید.
حدود ۰/۵ لیتر آب در آن ریخته و صبر کنید تا خوب بپزد. وقتی آب باقیمانده در آن حدود یک استکان شد، زیر حرارت را خاموش کنید. آب غذا را جدا کرده و مواد داخل قابلمه را کاملاً له کنید. ۲ قاشق از این پوره کرم مانند را به داخل آب غذا ( حدوداً ۱۵۰ سی سی )، اضافه کنید.
سپس ۳ قاشق نیز آرد برنج پخته شده و آماده را روی آن بریزید. یک قاشق مرباخوری روغن زیتون راا داخل غذای کودک بریزید. حالا آنها را با هم مخلوط کرده و وقتی شبیه پوره شد به نوزاد بدهید.

.

طرز پخت سوپ برای نوزاد ۶ ماهه شماره ۲
برای تهیه این سوپ مقوی باید پیاز، سیب زمینی، هویج بدون پوست، گشنیز، برنج، یک تکه مرغ یا گوشت را در قابلمه ای گذاشته و صبر کنید تا خوب بپزد.
وقتیکه خوب پخته شد و ابش کم شد یک تکه کوچک کره را در آن بیندازید. حالا آنها را در مخلوط کن بزنید تا شبیه فرنی شود.
نحوه درست کردن سوپ برای نوزاد ۶ ماهه شماره ۳
برای تهیه این سوپ میتوانید سیب زمینی و هویج بدون پوست را به همراه کمی گوشت یا مرغ بپزید. وقتی که مرغ خوب پخت، کره را به آنها افزوده و با هم مخلوط کنید. در نهایت به شکل پوره در بیاورید.
طرز پخت سوپ برای کودک ۶ ماهه شماره ۴
برای تهیه این سوپ شما به فیله ران مرغ یه تکه به اندازه کف دست – سیب زمینی کوچک ۱ عدد و هویج متوسط ۱ عدد  نیاز دارید. حالا همه آنها را در قابلمه ریخته  وقتی حسابی پخت پوره کنید. کم کم میتوانید سوپ ران مرغ را به کودک بدهید.
طرز تهیه سوپ برای کودک ۶ ماهه شماره ۵
برای تهیه این سوپ شما به ماهیچه گوسفندی ۱ تکه – کدوحلوایی ۳ -۴ تکه کوچک – سیب زمینی متوسط ۱ عدد و گشنیز چند عدد نیاز دارید.
همه این مواد را باید با هم خوب بپزید. در دفعات اول باید سوپ را به شکل پوره کنید. اما کم کم میتوانید فقط آن را کمی له کرده و به کودک بدهید.

نکات خوشمزه تر شدن
– در صورتی که کودک دچار یبوست است، از دادن لعاب برنج و اضافه کردن هویج به سوپ او خودداری کنید.
– کلا هویج بدون پوست باشد.
– در دفعات اول باید سوپ تان را کاملا پوره کنید. حتی میتوانید روی پوره کمی از آب سوپ را هم بریزید تا نرم تر شود. اما ماه بعد میتوانید فقط آن را له کنید.
– میتوانید خیلی کم کره یا روغن زیتون سالم به آن اضافه کنید تا نرم تر شود.

.

در هفته های بعد کم کم ابتدا گوشت مرغ و کم کم گوشت قرمز هم به سوپ کودک افزوده میشود

سوپ
گوشت بدون چربی به اندازه یک تکه خورشتی (معمولا به اندازه یک تخم مرغ متوسط) به ترتیب اولویت و ارجحیت گوشت گوسفند، مرغ، گوساله.
برنج یک قاشق مربا خوری
هویج متوسط یک سوم
بعد از این که گوشت کمی پخته شد برنج و هویج اضافه می شود. پس از پختن کامل، باید همه مواد سوپ را مخلوط و نرم کرد تا به غلظت فرنی برسد.
به عنوان مثال ۳ نوع سوپ که تنوع مواد غذایی در محتویات آن رعایت شده است ذکر می گردد.
گوشت مرغ، هویج، برنج، جعفری و سیب زمینی
گوشت گوسفند، لوبیا سبز، برنج، گشنیز و گوجه فرنگی
گوشت گوساله، کدو حلوایی، جعفری، سیب زمینی و گوجه فرنگی
اضافه کردن کمی پیاز رنده شده و خرد شده به سوپ برای رفع بوی مرغ یا گوشت اشکالی ندارد. همچنین افزودن چند قطره آب لیمو ترش تازه یا آب نارنج تازه به سوپ و غذای کودک هم آن را خوش طعم می کند و هم جذب آهن را افزایش می دهد.
توجه:
هر سه روز یک بار یک نوع سبزی به سوپ اضافه می شود: مانند جعفری، گشنیز، لوبیاسبز، کدوسبز، کرفس و …
به سوپ نباید نمک، شکر یا چاشنی اضافه کرد.
بهتر است کدو، کرفس و لوبیا سبز را اول پخته و بعد به سوپ اضافه کنند.
سبزی ها باید در آخرین لحظات پخت سوپ اضافه شود. در ظرف را نیز می بندند تا ویتامین های آن از بین نرود.
اسفناج تا یک سالگی مجاز نبوده و نباید به سوپ شیرخوار اضافه شود.

طراحی شده توسط ساینا وب