دکتر مرتضی عبدالهی متخصص کودکان و نوزادان

ایران، مشهد ، کلینیک پزشکی دکتر مرتضی عبدالهی ، واحد 01

تلفن تماس05136230049

آسم و آلرژی در کودکان

آلرژی در کودکان شیوع خیلی بالایی دارد و اغلب تا زمان تشخیص بارها و بارها با سرماخوردگی اشتباه میشود

 

¨ تعریف آلرژی یا حساسیت:.نوعی واکنش بیش از حد بدن به مواد حساسیت زای محیط است که باعث علایمی مانند سرفه .عطسه آبریزش بینی.خارش پوست .کهیر. قرمزی چشم میشود

¨ شیوع:در جوامع مختلف متفاوت است ولی بطور کلی میتوان گفت شیوع بسیار بالایی دارد بطوری که همه افراد جامعه علایم آلرژی را تجربه کرده اند هر چند کوتاه مدت و مقطعی.

¨ علایم:از سرفه و عطسه و آبریزش بینی تا علایم پوستی و خارش و کهیر و حتی دل درد را میتوان به آلرژی نسبت داد ولی ما در این جزوه فقط علایم تنفسی را توضیح میدهیم.

چه موادی باعث آلرژی میشوند

بطور کلی هر ماده ای میتواند سبب آلرژی شود و ذکر آن در یک جزوه یک صفحه ای غیر ممکن است و از طرفی خود فرد و خانواده پس از مدتی به تجربه میتواند ماده ای که سبب حساسیت و آلرژی در وی میشود را شناسایی کند(مثلا خودش می فهمد که به دنبال تماس با دود سیگار دچار حمله سرفه میشود)و ما اینجا فقط به ذکر مواد شایعتر میپردازیم.

بطور کلی موادی که باعث حساسیت یا آلرژی میشوند از سه راه کلی تماس با پوست(به علت علایم تنفسی نا شایعتر در این جزوه توضیح داده نمیشود)و تماس از راه تنفس(استنشاقی) و ورود همراه با غذا. وارد بدن میشوند.

¨ آلرژی های استنشاقی(تنفسی)

عده ای از این مواد حساسیت زا فصلی هستند و در فصول خاص بیشتر علایم ایجاد میکنند(بیشتر فروردین تا نیمه خرداد)و علت اصلی آن هم گرده افشانی گلها و گیاهان است.این افراد در سه ماهه اول سال دچار سرفه و عطسه و آبریزش مکرربینی هستند و اغلب خودشان متوجه شده اند که روزهایی که با گل و گیاه در بهار تماس دارند علایمشان بیشتر است.این کودکان نباید در منزل (داخل آپارتمان )گل طبیعی داشته باشند و تماس با گل و گیاه خصوصا در سه ماهه اول سال باید حد اقل باشد و در صورت ضرورت ماسک استفاده کنند.

—بعضی از مواد حساسیت زا در تمام سال هستند و ارتباطی با فصل ندارند . ازجمله شایعترین آنها میتوان به دود سیگار اشاره کرد.در حساسیت به دود سیگار حتما لازم نیست که خود کودک سیگار بکشد .بلکه والدین سیگاری حتی اگر داخل منزل و در حضور کودک هم سیگار نکشند .باز هم سبب علایم سرفه مزمن در کودک میشوند.(نه تنها منصفانه نیست بلکه حتی یک ظلم بزرگ است که کودک در لذت کشیدن سیگار والدین هیچگونه مشارکتی ندارد ولی در عوارض آن با والدین شریک باشد)

 

تعدادی از مواد حساسیت زای غیر فصلی در منزل شما هستند که مهمترین آنها مایت است.مایت نوعی موجود زنده ذره بینی است که در لابلای پرزهای پتو و قالی و رو تختی و سایر جاهای پرز دار منزل زندگی میکند . مایتها یکی از علل شایع سرفه های شبانه و آبریزش بینی مزمن کودکان هستند.(خصوصا در زمان خواب که بینی کودک به زمین و فرش و پتو تماس دارد.)جهت پیشگیری از این سرفه ها باید محل خواب کودک مکرر جارو برقی شود (حتی پتو و بالش و روتختی و فرش و موکت)و محل خواب ملافه داشته باشد .ملافه ها وسیع باشند تا در صورت غلطیدن کودک باز هم بینی با فرش در تماس نباشد.این ملافه ها بطور مکرر باآب داغ شسته شوند(مایتها در اب داغ از بین میروند).ترجیحا اتاق خواب سرامیک باشد بهتر از موکت است.گاهی والدین جهت جلو گیری از غلطیدن کودک اطراف محل خواب کودک را با پشتیهای قالیچه ای محصور میکنند که آنها هم بهتر است با ملافه پوشیده شوند.

—یکی دیگر از عواملی که سبب سرفه و آبریزش بینی مزمن میشود نگهداری حیوانات خانگی در منزل یا زندگی در مجاورت دامداری یا مرغداری است. قناری گربه خانگی موش هامستر سگ و کبوترسبب علایم آلرژی میشود.و گاهی پشم و پر حیوان هم سبب سرفه مزمن میشوند که نمونه بارز آن بالش پر است که باید استفاده نشود

—یکی از علل دیگر آلرژی در منزل وسایل و اسباب بازی های مورد استفاده کودک است بطور کلی اسباب بازی هایی که از پشم حیوانی درست شده اند مانند خرسهای پشمالو یا عروسکهای مو دار میتوانند سبب سرفه و آبریزش بینی در کودک شوند و توصیه میشود که در موارد شدید استفاده نشوند و در مواردی که کودک علامتی ندارد تماس شبانه با این اسباب بازیها نداشته باشند(بعضی کودکان عروسکشان را شب کنار خودشان میخوابانند که تماس نزدیک با بینی کودک دارد و سبب سرفه شبانه میشود)

—از سایر علل آلرژن های خانه و محیط میتوان به این موارد اشاره کرد:دود اسفند.عطر .ادکلن.بوی رنگ. تینر . وایتکس. تیرک.سم سوسک.دود ماشین

— در اتاق کودکانی که الرژی دارند بهتر است گلدان طبیعی نگزارید چون سبب الرژی میشود

¨ آلرژی های خوراکی:

هر ماده غذایی میتواند سبب حساسیت و آلرزی شود . و ذکر تمام موادی که باعث آلرژی میشوند ممکن نیست و ما در اینجا فقط موارد ی که شایعتر است را ذکر میکنیم .

—مواد غذایی مصنوعی مانند سوسیس .کالباس .تن ماهی .کنسرو جات. آبمیوه های صنعتی مانند رانی ساندیس یا هر عنوان دیگر .نوشابه های گاز دار .چیپس و پفک.دلستر. شکلات و شیرینی های کاکائویی. ادویه جات. بادام زمینی.(پسته و گردو کمتر آلرژی میدهند)بعض میوه ها مانند کیوی .خربزه(عده ای معتقدند بیشتر آلرژی مربوط به قسمت سطحی و زیر تخمه های خربزه است و با جدا کردن این قسمت نواحی زیرین خربزه که به پوسته نزدیک تر است کمتر آلرزی میدهد.)بعضی مرکبات مانند پرتقال و نارنگی(پرتقال و نارنگی های داخلی کمتر از انواع خارجی مصری و پاکستانی حساسیت میدهند).(لیموشیرین کمتر از پرتقال و نارنگی حساسیت میدهد).بستنی های میوه ای هم احتمال حساسیت و آلرژی دارند ولی .بستنی های ساده و وانیلی کمتر حساسیت میدهند. در مورد سایر میوه ها و مرکبات و گردو و پسته بهتر است در صورت مشاهده الرژی با پزشک مشورت شود

—نکته مهم دیگر که ذکر آن ضروری است مصرف بی رویه آنتی بیوتیک هاست (شربت های چرک خشک کن به اصطلاح عامیانه و آمپول های پنی سیلین)که در دراز مدت باعث تشدید آلرژی میشوند . همیشه آنتی بیوتیک ها به جا باید مصرف شوند . اغلب موارد مصرف سر پایی آنتی بیوتیک ها در سرماخوردگی های ساده است که هیچ فایده ای در درمان سرماخوردگی ندارد. البته ذکر این نکته ضروریست زمانی که به تشخیص پزشک آنتی بیوتیک لازم است مصرف آن ضروریست.
—یکی دیگر از موادی که آلرژی به آن خیلی شایع است شیر گاو (شیر پاستوریزه) است.خصوصا در کودکان زیر یک سال سبب حساسیت های پوستی و بیماریهای گوارشی و اسهال مکرر و گاهی خونریزی گوارشی و سرفه های پیاپی میشود . حساسیت به شیر گاو آنقدر شیوع بالایی دارد که مصرف شیر گاو در زیر یک سال ممنوع مطلق است و در مواردی که حساسیت شدید باشد حتی مادر هم نباید شیر گاو مصرف کند(منظور مادری که کودک زیر یک سالش را با شیر خودش تغذیه میکند است)حساسیت به شیر گاو در سنین بالا تر بیشتر با دل درد های مزمن خودش را نشان میدهد.
نکته:در قدیم اغلب خوراکی ها را به دو دسته گرمی و سردی تقسیم میکردند و این تقسیم بندی یکی از اصول طب سنتی بود در حال حاضر هم این اصطلاح زیاد بکار میرود که فلان غذا گرم است و باعث علایم گرمی میشود و برعکس. اغلب علایم پوستی آلرژی را به غذاهای با طبیعت گرم نسبت میدادند.در اینجا ذکر این نکته ضروری است که این تقسیم بندی در ضایعات آلرژیک کاربرد ندارد . به عنوان مثال خرما در این تقسیم بندی گرم محسوب میشود ولی ما میبینیم آلرژی به خرما خیلی نا شایع است از طرفی شیر گاو سرد محسوب میشود ولی آلرژی پوستی به دنبال آن شیوع بالایی دارد .
       

 

علایم تنفسی آلرژی

—علایم تنفسی آلرژی گاهی بصورت فصلی است(ابتدای بهار به علت گرده افشانی گیاهان) و گاهی در کل سال که میتواند دایم و یا متناوب باشد . از نظر شدت هم گاهی خفیف است بصورت تک سرفه گاهگاهی و یا آبریزش بینی متناوب و گاهی با شدت زیاد و علایم حملات آسم بروز میکند.

—اغلب سرفه های آلرژیک که همراه آبریزش بینی هم میباشد با سرماخوردگی های ویروسی اشتباه گرفته میشود و گاهی به اشتباه تحت در مان با آنتی بیوتیک هم قرار میگیرد.

—در سرفه های آلرژیک ما هیچگاه تب نداریم و ترشح بینی هم شفاف است و ظاهر چرکی ندارد. ولی ذکر این نکته ضروریست که گاهی فرد آلرژی مزمن دارد ولی همزمان یک سرماخوردگی یا حتی سینوزیت و پنومونی(عفونت ریوی) روی آن سوار میشود که نیاز به در مان و گاهی آنتی بیوتیک دارد (با تجویز پزشک)و اینجا تناقضی با اصل کلی که مصرف آنتی بیوتیک باید به جا باشد .وجود ندارد.

—درمان این سرفه ها و آبریزش بینی آلرژیک در ابتدا پرهیز از عامل بوجود آو رنده است که موارد استنشاقی و خوراکی آن ذکر شد.(توصیه های ذکر شده قبل مانند ماسک زدن در فصل بهار و عدم تماس با دود سیگار و ملافه روی پتو و فرش و غذاهای ذکر شده در صفحه قبل)

در مرحله بعد از پرهیز از عوامل تشدید کننده .دارو ها هستند که جهت آلرژی دارو های مختلفی بکار میروند.و اسپری های مختلف دهانی و بینی جزئی از درمان هستند که در صفحه بعد توضیح داده میشود.

—لوزه های بزرگ هم جزئی از علایم تنفسی آلرژی محسوب میشوند و تمام مواردی که سبب افزایش حساسیت ها ذکر شد ( خوراکی و استنشاقی) در افزایش بزرگی لوزه ها موثرند.در گذشته درمان لوزه بزرگ همیشه معادل جراحی لوزه بود ولی الان دیدگاه به بزرگی لوزه ها عوض شده و اغلب توصیه به درمان آلرژی جهت کنترل علائم لوزه بزرگ میشود.البته ذکر این نکته ضروریست که گاهی طبق نظر پزشک لازم است که لوزه های بزرگ همان ابتدا جراحی شوند .ولی اغلب با درمان آلرژی و پرهیز های ذکر شده لوزه بزرگ بتدریج کوچک میشود.

—یکی دیگر از علایم تنفسی آلرژی رینیت آلرژیک است که با آبریزش و گرفتگی مداوم بینی ظاهر میشود که با دارو های خوراکی و اسپری بینی و پرهیز از عوامل بوجود آورنده درمان میشود.

—هر کودکی که آلرژی دارد میتواند گاهی دچار آسم های خفیف و حتی شدید هم بشود که در صورت نیاز باید درمان شود.

——نکته مهم:تغذیه انحصاری با شیر مادر در زیر شش ماهگی و سپس تغذیه متناسب با سن کودک در شش ماهگی تا یک سالگی و رعایت محدودیتهای غذایی زیر یک سال سبب کاهش چشمگیر آلرژی در سنین بالاتر میشود.

¨ اسپری های دهانی و بینی

—اسپری جزء داروهایی است که بطور شایع در حساسیت ها بکار میرود . اسپری بینی بطور شایع در الرژی های بینی و لوزه سوم بزرگ بکار میرود و اسپری دهانی در سرفه های آلرژیک بیشتر بکار میرود اسپری با توجه به اینکه دارو را با حداقل مقدار ممکن به محل اصلی مورد نیاز (ریه ها)میرسد و عوارض دارویی روی سایر دستگاههای بدن حداقل ممکن است . از داروهایی خوراکی مشابه ارجح تر است. ( به عنوان مثال شربت سالبوتامول خوراکی عوارض بیشتری از اسپری سالبوتامول دارد)

 

 

¨ باورهای اشتباه در مورد اسپری-بعضی از خانواده ها از اسپری ترس دارند و مصرف اسپری را معادل آسم شدید در کودک میدانند در صورتی که اسپری خیلی اوقات در آلرژی های خفیف و بطور مقطعی بکار میرود و همانطور که گفته شد عوارض خیلی کمتری از داروهای خوراکی مشابه دارد — باور اشتباه دیگری که خانواده ها دارند اینست که فکر میکنند مصرف اسپری اعتیاد یا عادت کردن به اسپری را به دنبال دارد و این هم کاملا باور اشتباهی است و این روند مزمن بیماری است که سبب مصرف مزمن اسپری میشود نه عادت کردن به خود اسپری—باور اشتباه دیگر خانواده ها ترس از عوارض دارویی است که مجدد تاکید میشود از داروهای مشابه خوراکی عوارض کمتری دارد.—بعضی از خانواده ها هم مصرف اسپری را به علت اینکه فکر میکنند به معنای بیماری مزمن و صعب العلاج کودک است از مصرف ان خود داری میکنند و فکر میکنند در خانواده و فامیل کودک در مراحل بعدی زندگی به عنوان یک فرد همیشه بیمار دچار مشکل خواهد شد(خصوصا در دختر بچه ها) نکته ای که به این خانواده ها تاکید میشود اینست که سلامت فعلی کودک خود را به خاطر حرف و تصور دیگران به خطر نیندازند .

¨ دم یار یا آسم یار

اسپری دهانی به هیچ وجه نباید مستقیما داخل دهان مصرف شود چون هم عوارض تشدید میشود و هم اثر درمانی کاهش میابد.

-دم یار وسیله ای است که بین دهان و اسپری قرار میگیرد و و دارای یک مخزن است که که از یک طرف منفذی دارد که اسپری درون آن زده میشود و طرف دیگر آن هم وارد دهان بیمار میشود و بیمار در آن تنفس میکند. (در کودکان زیر ۵ سال باید سمت دهان همراه ماسک باشد که انواع مخصوص کودک ماسک همراه آن دارد)

—قبل از مصرف اسپری و دم یار باید ترس کودک را از اسپری بر طرف کرد بازی کردن و زدن اسپری برای عروسک و سایر والدین سبب از بین رفتن ترس کودک از اسپری میشود .

-اسپری در کودک کمتر از ۵ سال باید با دم یار ماسک دار استفاده شود(دم یار های مخصوص اطفال ماسک به همراه دارد)

-اگر کودک حین درمان گریه کند باز هم اگر ماسک و دمیار به صورت کودک چسبیده باشد .دارو به ریه ها میرسد.

¨ —طرز استفاده از اسپری:

-ابتدا در صورتی که اسپری تازه خریداری نشده از اینکه خالی نیست اطمینان کنید.(صدا کردن اسپری موقع فشردن اسپری نشانه کافی نیست و باید باید خروج فشرده دارو از آن هم دیده شود)

—دریچه پلاستیکی روی اسپری برداشته شود و سپس اسپری را به خوبی تکان دهید و دهانه اسپری را درون منفذ دمیار وارد کنید و سمت ماسک دار را روی دهان کودک قرار دهید .سپس کپسول اسپری را فشار دهید و اجازه دهید ماسک حدود ده ثانیه رو دهان و بینی کودک باشد یا سه دم و باز دم عمیق کودک درون ماسک و دم یار بکشد.

—دم یار را میتوان با آب شست ولی نباید با دستمال خشک شود(الکتریسیته ساکن ایجاد شده حاصل از تماس دستمال سبب جذب دارو به دیواره دمیار و عدم رسیدن دارو به ریه های کودک میشود)

 

طرز مصرف اسپری …فیلم …کلیک کنید…

 

پیام بگذارید

(0 دیدگاه)

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

طراحی شده توسط ساینا وب